Blog

Regeerakkoord en mediation

regeerakkoord en mediation

Regeerakkoord en mediation

Wanneer de lengte van de voorbereiding garant staat voor de degelijkheid dan ligt er nu een weldoordacht en gedegen regeerakkoord. Daar staan voor mediators verschillende belangwekkende zaken in.  Mede naar aanleiding van een verzoek van de Raad voor de rechtspraak wordt er in het regeerakkoord namelijk ruimte gemaakt om te experimenteren met laagdrempelige rechtspraak.

Buurtrechter en mediator

In het regeerakkoord staat onder meer opgenomen: Bestaande juridische procedures zijn complex en voldoen niet altijd voor het oplossen van alledaagse problemen van burgers. Maatschappelijk effectieve rechtspraak vereist innovatieve wetgeving die ruimte biedt aan de rechter om te experimenteren met eenvoudige procedures die partijen bij elkaar brengen en conflicten niet op de spits drijven. Hiervoor komt wetgeving die experimenten mogelijk maakt. Er komen ook experimenten met buurtrechters die regelmatig in de buurt zitting hebben, een klein bedrag aan griffiekosten vergen, zich richten op juridisch eenvoudige zaken en bestaan uit (kanton)rechters die ook in de gewone rechtspraak werkzaam zijn of waren. De buurtrechters richten zich waar mogelijk op finale geschillenbeslechting. Daarnaast wordt de mogelijkheid onderzocht om buitenrechtelijke geschillenbeslechting zoals mediation uit te breiden. Met name in het civiele en bestuursrechtelijke domein kan mediation een goed alternatief zijn voor de gang naar de rechter.

Vanzelfsprekend dient de toegang tot de rechter hierbij niet te worden beperkt. Als onderdeel van deze innovatieagenda wordt ook bezien of herstelrecht een prominentere rol kan krijgen. Bij alle innovaties is oog voor de consequenties voor de keten, waaronder de werkdruk.

Huidige experimenten

Er zijn momenteel al verschillende laagdrempelige experimenten, deels gebaseerd op de aanpak in mediation. Zo is er een Burenrechter een eKantonrechter en een Spreekuurrechter.

De Burenrechter

De Burenrechter bestaat sinds 2014 als pilot bij de rechtbank Midden Nederland en de rechtbank Oost-Brabant. De kern van de procedure bestaat uit een bezoek van de rechter ter plaatse om bij de buren thuis te zien en te horen wat er speelt. De rechter kijkt of de buren er alsnog samen uit kunnen komen door het maken van afspraken. Lukt dat niet, dan neemt de rechter een bindende beslissing. Dit lijkt op de procedure van de Rijdende Rechter, maar is –uiteraard- zonder tv camera’s.

Burgers kunnen niet zelf naar de Burenrechter stappen, daarvoor is een verwijzing nodig. Deze verwijzers kunnen zijn instanties als buurtbemiddeling, woningbouwverenigingen, politie, het Juridisch Loket, rechtsbijstandsverzekeraars, gemeenten en geregistreerde mediators.

De Spreekuurrechter

Bij de rechtbank Assen wordt ervaring opgedaan met een Spreekuurrechter. Geïnspireerd op het Belgische model van de Vrederechter is dit een laagdrempelige, snelle, goedkope en informele rechtsgang. De rechter probeert eerst met een goed gesprek tot een oplossing te komen en pas als dat niet lukt beslist hij zelf wat er moet gebeuren. De rechtzoekende heeft geen advocaat nodig. Ook hier kunnen burgers niet zelf naar de spreekuurrechter, maar is een verwijzing nodig. Als een zaak via een van de ketenpartners bij de rechtbank terechtkomt, benadert de griffie eerst de andere partij per brief  (‘om ze niet te laten schrikken’) en later volgt een telefoontje. Wanneer de tegenpartij niet meewerkt gaat de zaak alsnog naar de gewone rechter.

De eKantonrechter

Een procedure bij de eKantonrechter is mogelijk bij de rechbank in Rotterdam en die in den Bosch. De eKantonprocedure gaat sneller dan een gewone procedure omdat voor de zitting alles digitaal plaatsvindt. Een aanvraag is voltooid als de verweerder reageert op de aanvraag van de verzoeker. Zowel verzoeker als verweerder mogen hun standpunten verder toelichten en onderbouwen met bewijsstukken. Zoals: bankafschriften, brieven, doktersverklaringen, werkbeoordelingen of beeldmateriaal. Bij de mondelinge behandeling krijgen partijen nog de gelegenheid om een mondelinge toelichting te geven. Als er geen schikking mogelijk blijkt doet de rechter digitaal uitspraak. De bedoeling is dat de procedure vanaf de indiening van het verzoekschrift binnen 8 weken is afgerond. Hoger beroep tegen de beslissing van de eKantonrechter is niet mogelijk.

Mediation(vaardigheden)

Het moge duidelijk zijn dat bij de zittingen van zowel Burenrechters, als Spreekuurrechters en ook eKantonrechters in hoge mate gebruik wordt gemaakt van het instrumentarium van mediators. Ook het criterium van vrijwilligheid is hier essentieel. Al deze initiatieven vinden immers plaats op grond van artikel 96 uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering dat bepaalt: Artikel 96, In alle zaken die slechts rechtsgevolgen betreffen die ter vrije bepaling van partijen staan, kunnen zij zich samen tot een kantonrechter van hun keuze wenden en zijn beslissing inroepen. Het geding wordt gevoerd op de wijze als door de kantonrechter bepaald.’ Voor sommige juristen staat juist die vereiste vrijwilligheid uitbreiding op grote schaal in de weg. Toch weten wij als mediators dat bereidheid om met elkaar in overleg te gaan een van de belangrijkste criteria is voor een succesvolle afloop. Gedwongen bemiddeling is gedoemd te mislukken, of dit nu door een vrederechter een Buurtrechter of een mediator is, maar een klein zetje van de wetgever zal zeker helpen!

Reactie achterlaten